รายงานเรื่องโครงการจิตอาสาตรวจสุขภาพฟันที่โรงเรียนบางเสด็จวิทยาคม, ไทยรัฐวิทยา 6 และโรงเรียนวัดสระแก้ว

    

ระหว่างวันที่ 18.02. พ.ศ. 2561 ถึงวันที่ 03.03. พ.ศ. 2561 ได้มีการตรวจสุขภาพฟันของนักเรียนส่วนใหญ่ของโรงเรียนทั้งสามแห่งนี้ โดยได้มีการบันทึกผลการตรวจของนักเรียนแต่ละคนลงในบันทึกการตรวจ พร้อมกันนั้นในรายที่สามารถดำเนินการรักษาได้ ก็ได้มีการดำเนินการรักษาให้ที่สถานีอนามัยท้องถิ่น โครงการนี้เป็นโครงการที่ร่วมมือกับ Iceman Charity และ Dental Volunteers e.V. มีนักศึกษาภาควิชาทันตแพทย์ 5 คนและทันตแพทย์ 2 คนออกตรวจ โดยมีทันตแพทย์และเจ้าหน้าที่ผู้ช่วยทันตแพทย์ชาวไทยคอยให้การสนับสนุน ผลของการดำเนินโครงการดังกล่าวมีรายละเอียดดังต่อไปนี้

จากนักเรียนจำนวนทั้งสิ้น 1,496 ราย พบนักเรียนจำนวน 530 รายไม่มีอาการฟันผุ จำนวนนี้คือ นักเรียนที่ไม่เคยรับการรักษาฟันและไม่มีอาการฟันผุและนักเรียนที่เคยรับการรักษาฟันและได้รับการอุดฟันที่มีประสิทธิภาพเพียงพอ นอกจากนี้ก็รวมถึงนักเรียนที่ได้รับการทำการเคลือบหลุมร่องฟัน โดยกลุ่มนี้คิดเป็นร้อยละ 33 จากจำนวนทั้งสิ้น 530 ราย

พบว่า 966 รายจากทั้งสิ้น 1,496 รายมีสภาพฟันชำรุดรุนแรง ในกลุ่มนี้ได้แก่ นักเรียนทั้งหมดที่มีอาการฟันผุไม่ว่าจะเป็นที่ฟันน้ำนมหรือฟันแท้ นักเรียนที่ได้รับการอุดฟันอย่างขาดประสิทธิภาพ นักเรียนที่มีฟันที่อยู่ในสภาพชำรุดอย่างสิ้นสภาพ และนักเรียนที่ฟันหลอเนื่องจากฟันหลุดไปหรือถอนไปเนื่องจากเกิดอาการผุ

ระหว่างการตรวจสิ่งหนึ่งที่ผิดสังเกตมากคือ ข้อเท็จจริงที่ว่ามีเด็กนักเรียนจำนวนน้อยมากที่มีสุขภาพฟันดีไม่ว่าจะเป็นฟันน้ำนมหรือฟันแท้ก็ตาม นักเรียนส่วนใหญ่มีอาการฟันผุลึกที่ฟันน้ำนมแล้วซึ่งแสดงให้เห็นว่ามีการแปรงฟันที่ไม่ถูกวิธีหรือขาดการแปรงฟัน ในส่วนนี้ควรกล่าวด้วยว่า จากการตรวจ พบอาการช่องฟันแคบ ฟันใหม่ขึ้นอย่างไม่ถูกต้อง ฟันคุด รากฟันน้ำนมละลายไม่หมด และฟันซ้อนฟันเกไม่ถูกตำแหน่งที่ควรจะเป็น เหล่านี้ล้วนเป็นผลมาจากการอาการฟันน้ำนมผุหรือชำรุดเสียหายซึ่งส่งผลให้ฟันน้ำนมเหล่านั้นไม่สามารถทำหน้าที่ช่วยฟันแท้ให้ขึ้นได้อย่างเป็นระเบียบได้

นอกจากนี้ในบรรดาเด็กนักเรียนระหว่างอายุ 6-7 ปี (ฟันกรามแท้ซี่แรกเพิ่งจะขึ้น) มีนักเรียนเพียงจำนวนน้อยมากที่ได้รับการทำการเคลือบหลุมร่องฟันทุกซี่ที่จำเป็น เมื่อพิจารณาร่วมกับการรักษาความสะอาดฟันที่ไม่ได้มาตรฐานพอในวัยเด็กแล้ว อาการฟันผุที่พบในเด็กวัยรุ่นจึงเป็นเรื่องที่สามารถอธิบายได้ จากสถิติที่เก็บจากนักเรียนที่แม้ได้รับการทำการเคลือบหลุมร่องฟันแท้อย่างน้อยหนึ่งซี่แต่ก็ยังพบอาการฟันผุน่าจะแสดงให้เห็นได้ว่าการทำการเคลือบหลุมร่องฟันกรามแท้ทุกซี่เป็นเรื่องจำเป็น ในเกือบทุกกรณีในกลุ่มนี้ ฟันที่มีอาการผุเป็นฟันที่ไม่ได้รับการทำการเคลือบหลุมร่องฟัน

จากการพูดคุยกับนักเรียนพบว่า มีนักเรียนจำนวนไม่น้อยไม่มีแปรงสีฟันหรือแบ่งใช้แปรงสีฟันร่วมกับบุคคลอื่นและไม่มียาสีฟันให้ใช้ แปรงสีฟันส่วนใหญ่ที่มีใช้ก็อยู่ในสภาพที่ชำรุดและจำเป็นต้องได้รับการเปลี่ยนใหม่ทันที

ที่สะดุดใจเป็นอย่างมากก็คือ มีอาหารและเครื่องดื่มเป็นจำนวนมากที่มีปริมาณน้ำตาลสูงขายให้แก่เด็กนักเรียนทั้งตอนก่อนโรงเรียนเข้า ระหว่างพัก และหลังจากโรงเรียนเลิก และเด็กนักเรียนก็ซื้ออาหารและเครื่องดื่มเหล่านี้มาบริโภค ทำให้คิดไปได้ว่า ยังขาดความเข้าใจเกี่ยวกับอิทธิพลของอาหารและเครื่องดื่มต่ออาการฟันผุ และยังขาดความเข้าใจด้วยว่า ถ้าบริโภคอาหารและเครื่องดื่มที่มีปริมาณน้ำตาลมากแล้ว ก็จำเป็นต้องทำความสะอาดฟันอย่างละเอียดถี่ถ้วนด้วย

เป็นไปได้ว่ายังขาดการให้ความรู้เกี่ยวกับเรื่องสุขภาพฟันและความสำคัญของการรักษาความสะอาดของฟัน เรื่องนี้เห็นได้ชัดตั้งแต่ตอนไปเยี่ยมโรงเรียนอนุบาลในวัดที่นั่นแล้ว

มาตรการที่ต้องดำเนินการ

  • จัดหาแปรงสีฟันและยาสีฟัน (ยาสีฟันที่มีส่วนผสมของฟลูโอไรด์: สำหรับเด็กอายุต่ำกว่า 6 ปี ไม่เกิน 500 ppm สำหรับเด็กอายุมากกว่า 6 ปี 1,400-1,500 ppm มีระบุอยู่บนกล่อง หากมีส่วนผสมดังกล่าวอยู่ด้วย) และไหมขัดฟันสำหรับเด็กทุกคน โดยจัดหามาให้เป็นประจำอย่างต่อเนื่อง
  • ให้ความรู้เรื่องการรักษาสุขภาพฟันแก่เด็กตั้งแต่วัยก่อนเข้าโรงเรียน โดยเริ่มตั้งแต่เด็กในโรงเรียนอนุบาล ให้การแปรงฟันเป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรมประจำวัน และถ้าจำเป็นก็ให้ครูหรือพี่เลี้ยงช่วยแปรงหลังจากเด็กทดลองแปรงเองแล้ว
  • คำสั่งของผู้ดูแลหอ เอาโปสเตอร์ไปติด / ติดตั้งนาฬิกาจับเวลาที่จำเป็นสำหรับการแปรงฟันเอาไว้ในห้องน้ำ
  • หาทางลดไม่ให้เด็กเข้าถึงอาหารที่มีปริมาณน้ำตาลสูงได้อยู่ตลอดเวลา
  • เมื่อเริ่มเข้าเรียนก็ให้มีการทบทวนการให้ความรู้เรื่องการรักษาสุขภาพฟันและอีกครั้งหนึ่งตอนเด็กอายุได้ 12 ปีเมื่อฟันแท้ขึ้นครบแล้ว
  • ทำการเคลือบหลุมร่องฟันกรามทุกซี่และฟันทุกซี่ที่มีหลุมลึก นั่นหมายถึงตอนอายุ 6/7 และ 12/13 ปี
  • เคลือบฟลูโอไรด์ตอนเคลือบหลุมร่องฟันโดยใช้แล็คหรือเจลฟลูโอไรด์ความเข้มข้นสูง
  • จำเป็นต้องรีบรักษาเด็กที่มีอาการฟันชำรุดอย่างเร่งด่วน -> ถอนฟัน!!
  • ส่งมอบใบบันทึกการตรวจสุขภาพฟันให้แก่ชั้นเรียนทุกชั้นและพูดคุยกับเด็กนักเรียนเรื่องผลการตรวจเพื่อให้เด็กได้รับทราบข้อมูลเกี่ยวกับสภาพฟันของตัวเอง!